October 18, 2019

July 8, 2019

Please reload

Recent Posts

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Featured Posts

Dokter Biemans over leefomgeving en leefruimte

November 23, 2017

Je hebt het steeds over het optimaliseren van de leefomgeving van mensen op wijkniveau. Wat bedoel je daar precies mee ?

Dat is een goede vraag, want daar draait het om bij stadsgeneeskunde. In mijn beleving is gedrag bijvoorbeeld ook omgeving gerelateerd en zelf dus ook omgeving. Ik zou de leefomgeving definiëren als alles wat ons overkomt buiten onze schuld. Simpel gesteld, als je in Eritrea geboren bent of in West Friesland dat is nogal een verschil qua omgeving en dat heeft niet alleen met het klimaat te maken, maar ook met economie, cultuur en ga zo maar door. Om aan te geven dat onze leefomgeving niet slechts fysiek is gebruik ik vaak de dichtregel van Jules Deelder: ‘de omgeving van de mens is de medemens’. Deze zin slaat precies de spijker op de kop.

 

Hoe dat zo?

Zoals ik al heb beschreven in mijn laatste essay is de basis van ons kennen een construct en dit kan veranderen. Dus als je mensen ziet als individuen met een eigen vrije wil, verantwoordelijkheid e.d. heb je een probleem om te begrijpen hoe we met elkaar omgaan. Er is dus een nieuw mens- en wereldbeeld nodig om dit te kunnen begrijpen.

 

Leg uit

Alles is relatief en verbonden met een context, die voor betekenis zorgt. dit geldt ook voor dat wat we 'eigen verantwoordelijkheid' noemen. Heb hier vaak over geschreven, eigen verantwoordelijkheid is alleen dan geldig als mensen ook de mogelijkheid en middelen hebben om deze verantwoordelijkheid vorm te geven en daar wringt de schoen. Mensen aan de onderkant hebben niet de middelen en mogelijkheden om gezond te kunnen leven. Dus als je dit niet juist interpreteert krijg je een onrechtvaardigheid in de samenleving waarbij een groot deel buiten hun schuld in een ziekmakende omgeving leven. Het ironische is ook nog eens dat ze daar vaak zelf de schuld van krijgen.

Wat gebeurd er in bijna iedere discussie over deze kwestie? Rechts vindt dat het hun eigen verantwoordelijkheid is en gaat volledig voorbij aan het feit dat niet ieder mens dezelfde capaciteiten en mogelijkheden heeft. En links vind deze mensen zielig en vind dat ze geholpen moeten worden uit solidariteit. Dit is misschien wat gechargeerd maar beide kampen gaan uit van ‘individuele verantwoordelijkheid’, waarbij links solidair (zielig) is en rechts competitief (zoek het zelf uit).

 

Hoe ziet dat andere mensbeeld er dan uit?

Wij zijn eenheden in tijdruimte gevangen en verbonden in het eeuwige nu. Dit beeld past beter bij de huidige stand van de wetenschap en filosofie en maakt het mogelijk deze problematiek fris te bezien en te begrijpen, zodat het ook oplosbaar wordt.

 

Waar is dan die 'eigen verantwoordelijkheid' gebleven ?

Tijdens mijn research over het gedrag van ratten in verband met ons project Rattenparadijs stuitte ik op een experiment beschreven in het uitstekende boek over Ratten uit 1977 van Maarten ’t Hart. Dit experiment zette me aan het denken en op bracht me op een idee, hoe je de ‘eigen verantwoordelijkheid’ kunt benaderen in het nieuwe mensbeeld.

Zal het zo kort mogelijk uitleggen. Ratten zijn sociale dieren en vormen groepen (roedels), deze variëren qua grootte tussen de 10 en 150 ratten. Ratten gebruiken als ze hun schuilplaats verlaten altijd dezelfde looppaden, deze worden wissels genoemd. H.J. Telle, een Duits onderzoeker uit de jaren ‘60 vorige eeuw had twee kleine roedels (minder dan 20 ratten) ontdekt die in hetzelfde gebied leefden. De dieren van één van de beide roedels werden omgebracht. Nadat Telle dat roed