October 18, 2019

July 8, 2019

Please reload

Recent Posts

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Featured Posts

Het platform, de markt en de menselijke behoeftes

June 15, 2018

 

Ik schrijf dit stuk als reactie op een artikel op de Aeon website over de effecten van digitalisering op arbeid. 

Met als titel: ‘Werkers van de wereld verenigt u op decentrale digitale platforms’

 

Bedrijven zijn lange tijd de meest effectieve vorm geweest in de economie. Een bedrijf heeft personeel, kennis en organisatie in huis en tot voor kort was dit de meest voordelige manier van produceren. 

Echter sinds de digitale revolutie vormen platforms een serieus alternatief voor het bedrijvenmodel. Facebook, Google, Amazon, Apple, Uber, e.d. zijn belangrijke spelers in de vorm van gecentraliseerde netwerken. Deze platforms verstoren het duidelijke onderscheid dat bestond tussen producent en consument. Platforms zijn marktplaatsen waar aanbieders en kopers elkaar vinden. Door interactie (handel) via het platform wordt economische waarde gegenereerd, deze kan terugvloeien naar de werkers of afgeroomd worden door aandeelhouders en eigenaren.

 

Platforms en automatisering veranderen niet alleen de relatie tussen producent en consument, maar ook hoe het werk wordt uitgevoerd. Digitale techniek maakt van banen taken en deze worden uitgevoerd door een mix van mensen en algoritmes. Of je nu een Uber chauffeur, een financieel analyst via Upwork, of een softwareontwikkelaar die taken uitvoert in het Google of Amazon’s ontwikkel netwerk. Je werk hangt af van het cyclische aanbod, maar ook je vermogen je te onderscheiden van anderen in de competitie om werk, etc. Voeg hier dreiging van doorgaande automatisering en de komst van kunstmatige intelligentie en het resultaat is een survival-of-the-fittest scenario, waar alleen de meest genadelozen en meest kundigen een kans hebben.

 

Dit heeft verregaande consequenties voor hoe we omgaan met onze menselijke natuur en onze behoeftes. Er wordt in het artikel een voorbeeld gegeven van het bedrijf Zappos, een digitale schoenen en kleding shop eigendom van Amazon. 

 

In 2013 hebben ze een systeem ingevoerd dat bekend staat als ‘holacracy’, een zelforganiserende methode uitgevonden door een software engineer. In plaats van in piramide vormige hiërarchieën zijn holacratien georganiseerd rond ‘cirkels’; iedere cirkel omvat een traditionele functie zoals bijvoorbeeld marketing. Er zijn ook ‘subcirkels’ die focussen op specifieke projecten of taken. Niemand weerhoudt werknemers om vrij te bewegen tussen de subcirkels om hun doelen te bereiken. Daarvoor in de plaats begeleidt software de samenwerking en functioneren van individuen. ‘Tactische meetings’ zorgen ervoor dat medewerkers van de nodige feedback worden voorzien binnen een nauw omschreven protocol.

Ondanks de flexibiliteit en efficiency die holacracy belooft, is er kritiek vanuit deelnemers en onderzoekers omdat het de emotionele behoeftes van werknemers geen plek geeft. Het reduceert mensen tot een programma dat draait op het ‘operating system’ van het digitale kapitalisme. Ook Uber medewerkers voelen zich minder mens en meer robot, gemanipuleerd door de app die ze precies vertelt wat ze moeten doen. Door banen in taken op te splitsen en de toewijzing te automatiseren lopen menselijke arbeiders het risico te worden vervangen door software programma’s van de toekomst.

 

Ik citeer hier dit voorbeeld omdat het volgens mij de essentie van de transitie bevat en dus ook de oplossingsrichting van de platforms van de toekomst. In het artikel wordt betoogd voor een decentrale Uber, waarbij de winst niet wordt afgeroomd maar terugstroomt naar de werkers. Dit is de meest logische stap om de verdeling van de lusten en de lasten rechtvaardiger te maken. Het artikel besluit met een toekomst beeld.

 

In de toekomst kan men zich voorstellen dat een onderling verbonden ecosysteem of collectivistische groepen diensten en goederen leveren. Waar eens bedrijven waren vinden we een netwerk van cellen zonder hiërarchische opbouw die samenwerken voor het algemeen belang. De traditionele structuur van het bedrijf heeft haar houdbaarheidsdatum bereikt. Maar als mensen de platform economie omarmen en het eigenaarschap verplaatsen naar de werkers ontstaat er een meer gelijkwaardige, veerkrachtigere en democratische samenleving.

 

Dat is nogal wat, daar kan niemand tegen zijn. Maar er ontbreekt iets en dat mis ik in veel toekomstbeelden