Hoofdstuk 2 De Rattencomputer


Een les uit 2100 is een feuilleton dat zich afspeelt in Rotterdam in 2100. Iedere week verschijnt een nieuw hoofdstuk.

Deze week hoofdstuk 2: De rattencomputer


‘Zoals we allemaal weten was het grote keerpunt van de godsdienstoorlog: de dag dat alles op straat lag alsof er een tsunami van informatie de vijand omspoelde en verlamde. De dag dat alle wachtwoorden werden veranderd.’ Zei Meester Sun. Het was vandaag de tweede week van januari en koud voor de tijd van het jaar; 2 graden Celsius en een guur windje. Het had die nacht zelfs gevroren. Meester Sun was voor deze les naar de nieuwe bibliotheek gegaan. Dit complex was twee jaar geleden voltooid. Het was gebouwd op het voormalige Marconiplein in Rotterdam. De oude torens waren geïncorporeerd in het complex en worden nu gebruikt voor de fysieke opslag van boeken en documenten. Ze zaten in de centrale hal die er uitzag als een vertikaal park met bomen, wandelpaden en zitplekken. Het dak was open, vogels en insecten konden gewoon in en uit vliegen. Het was het eerste gebouw in Rotterdam dat niet slechts klimaat neutraal en energieneutraal was, maar ook actief CO2 afving via bladgroenconcentraten in de wanden. Meester Sun vertelde die dag over het eind van de oorlog en specifiek de rattencomputer, waaruit de huidige centrale kwantumcomputer, ook wel kwantumbrein genoemd, is ontstaan.

‘Diezelfde dag werden in de chaos de meeste kernwapens in de wereld veilig gesteld door Russische, Indiase en Chinese speciaal getrainde militairen samen met een netwerk van verzetstrijders.’ Meester Sun keek triomfantelijk. ‘Het was een meesterzet, de tegenstanders; het ‘vrije westen’, een coalitie tussen bedrijfsleven en ‘vrij gekozen regeringen’ zat klem. Veel landen liepen in die tijd over naar de overwinnaars die na maandenlange onderhandelingen een overgave konden afdwingen. De voorwaarden van China, niet vliegen werden uiteindelijk geaccepteerd alsmede het traject van de Verenigde Naties richting een Ecosociaal Dictaat en de wereldontwapening.’

‘Jullie weten ook allemaal dat het de rattencomputer was die het verschil maakte. Waar kwam die rattencomputer eigenlijk vandaan?’ Meester Sun pauzeerde even. ‘Ik zal het jullie vertellen. Het wordt onthuld in het gedeelte van de heilige tekst die de geestelijk leiders openbaar gemaakt hebben. De gehele tekst wordt bewaard in het kwantum centrum van het voormalige ministerie van de overwinning. Dat heet nu het ministerie van het duizendjarig rijk. Op het eind van de oorlog wist de CIA en MetaGoogle het ook, de Chinezen hadden een rattenkwantumcomputer.’

Er kwam een groepje toeristen langs die werden rondgeleid door een bibliotheekgids. Hoewel er in andere Europese steden veel van dit soort en veel grotere complexen bestonden was deze bibliotheek voor Nederland een unicum. Meester Sun groette de groep en vervolgde zijn verhaal

‘Eind jaren dertig was er een Italiaanse computerwetenschapper Paolo, die aan een kwantuminstituut werkte in Montpellier in Frankrijk. Hij had het idee, omdat er ook in levende wezens kwantumunits bestaan, deze te gebruiken voor een kwantumcircuit. Je zou dan gewoon op kamertemperatuur een kwantumcomputer kunnen bouwen met bijvoorbeeld een rat. Door de juiste sensoren te koppelen aan de biologische kwantumunits vormde zich een kwantumcircuit dat hij kon programmeren. De rat merkte er niet veel van. Tenminste niet al te veel; er werden sensoren in de hersenen van de rat geplaatst en hij verbleef in een kubus die deze sensoren las. Het werkte wonderwel maar het duurde een jaar voor de intelligente software de qubits zo had verbonden zodat Paolo de kwantumcomputer kon trainen te decrypten. Codes ontcijferen zou indruk maken. Hij was een groot bewonderaar van Alan Turing, die de codes van de Duitsers had weten te kraken in de tweede wereldoorlog. Paolo besefte dat hij ‘iets groots’ op het spoor was en meldde niets van het experiment waar dan ook. Na twee jaar werk liet de ratcomputer zien wat hij kon, de eerste codes werden gebroken. Dit was in 2041 om precies te zijn. Maar de rat was oud en een nieuwe zou een jaar kosten om operabel te maken. In die periode toen hij van het laboratorium naar huis wandelde sprak een Chinese man hem aan. Hij zag er slonzig uit en had ongekamd lang haar. Hij stelde zich voor als de directeur van een techafdeling van Huwaei. Paolo wist niet wat hij ervan moest denken. Maar de Chinees vroeg hem hoe het stond met zijn uiterst interessante experiment. ‘Hoe kon hij dat weten.?’ ‘Het werkt’, zei Paolo droog. Afijn zo kwam de ratcomputer in handen van de Chinezen, maar niet de Chinese overheid.’

Annabel stak haar vinger op. ‘Meester vroeg ze, hoe wisten die geestelijk leiders van Paolo?’ Meester Sun glimlachte: ‘Een aantal van hen waren zelf met een kwantumprogramma bezig bij Huwaei en hadden ooit een publicatie gelezen van Paolo over de theoretische mogelijkheid van biotech kwantumcomputers met ratten. Daarna hoorden of zagen ze niets meer van hem. Dit terwijl het een zeer goed geschreven artikel was. Ze besloten een kijkje te nemen. Binnen hun kringen waren mensen van de Chinese veiligheidsdienst die overal konden komen. Het was een soort Chinese vrijmetselarij inclusief rituelen en codes, die gebruik maakte van het Chinese machtsnetwerk en het bedrijfsleven. Ze geloofden heilig in de intuïtie en zagen de complexe analyse als een dialoog met God. De ‘God van Spinoza’ noemde ze hem in die dagen. De onzichtbaarheid van de geestelijke leiders had een logische reden, in het toenmalige China moest je dingen verborgen houden wilde je iets bereiken. Ze waren zelf ook als ratten die overal stiekem speuren naar slimme mogelijkheden. En zoals we allemaal weten ratten zijn niet te verslaan.’

Meester Sun stond op en rekte zijn ledematen. Hij was lang, slank en gekleed in sobere lichte kleding, een broek, T-shirt en jas. ‘De CIA had dat artikel van Paolo uiteindelijk gevonden in de oorlog en kwamen erachter dat Paolo drie jaar later verdwenen was. Zo is dat balletje gaan rollen. Paolo werd met overigens alle egards behandeld door de geestelijk leiders en kreeg alle faciliteiten om optimaal onderzoek te kunnen doen. Hij had expliciet bedongen dat zijn vinding alleen voor goede doeleinden zou worden gebruikt. Prima, dat wilden de geestelijk leiders zelf ook. Hij werd al snel gelovig en vertrouwde de geestelijk leiders blind. De vondst van Paolo gekoppeld aan hun eigen kwantumcomputers en intelligente software werkte nog beter en de trainingstijd slonk aanzienlijk. Dit gaf de beweging een enorme voorsprong ze konden overal kijken en als ze het zorgvuldig deden wist niemand dat ze binnen waren geweest. Dit was de reden waarom ze de censuur in Amerika zowel konden gebruiken als ondermijnen. Ze konden nu ook hun eigen regering van relevante informatie voorzien en zo kregen ze langzaam toegang tot de macht. In de jaren veertig liep de spanning internationaal gestaag op net als het aantal gewapende conflicten. De focus van de Chinese leiders was erop gericht de schade te beperken door de vijand steeds een stap voor te zijn. Daar konden de geestelijk leiders op hun manier letterlijk voor zorgen. Tegelijkertijd was Paolo met een team honderden ratten aan het trainen codes te breken. Naarmate er meer ratcomputers gekoppeld werden steeg de decrypting kracht exponentieel daardoor was de grote aanval en veiligstelling uiteindelijk mogelijk geworden die het einde van de oorlog inluidde. De ratten van Paolo deden het die dag goed en Paolo zelf voelde intense tevredenheid. Eigenlijk zou hij zijn ratten moeten vrijlaten en iets anders gaan doen. Computerkunde zou nooit meer hetzelfde zijn na dit. Drie jaar later stierf Paolo na een pijnlijk ziekbed, maar inmiddels kende iedereen zijn naam; de eerste grote heilige van het nieuwe geloof. En nadien zijn vele instituten naar hem vernoemd. Paolo is de eerste in een reeks.’

‘ Eigenlijk’, vervolgde meester Sun ‘Stond de uitslag van de oorlog al van te voren vast. De rattencomputer rekende immers omgekeerd. Wat was er nodig om precies deze situatie op het eind van de oorlog te bereiken. Daar waren kwantumcomputers goed in; terugrekenen. Dat werd in 2021 voor het eerst gedemonstreerd met een kwantumcomputer van Google, het bedrijf dat later fuseerde met Meta tot MetaGoogle. De computer kon de beginsituatie van een geschud doosje munten reproduceren. De prestatie werd toentertijd door wetenschappers vergeleken met de eerste vliegtuigvlucht van de Wright-broers. De pioniers van de luchtvaart in 1904. In de jaren twintig ging het snel met de ontwikkeling van de kwantumcomputer. Echter qubits zijn zeer instabiel en de eerste kwantumcomputers bleven enorme apparaten en zeer kostbaar. De centrale kwantumcomputer van China zoals hij tegenwoordig wordt genoemd is geen vergelijk met deze eerste kwantumcomputers. Er wordt geschat dat hij meer dan een triljoen qubits heeft. Het is een staatsgeheim hoeveel precies. De eerste kwantumcomputers begin vorige eeuw hadden zo’n 50 qubits.

De rattencomputer in China rekende uit wat er nu moet gebeuren om iets te bereiken in de toekomst. Hieruit kwamen de scenario’s voor timing en koers richting de grote oorlog. De grote machtswisseling in de communistische partij van China vlak voor de oorlog was dan ook goed voorbereid en gepland. Het gebeurde tijdens het Chinese Nieuwjaar in 2048; het jaar van de draak. De draak is in China het teken van de keizer en is bij ouders die een kind willen bijzonder populair. In de jaren van de Draak is er steeds een merkbare toename van geboorten omdat ouders het gunstig vinden om een kind onder dit teken geboren te laten worden.

Het volgende jaar op 4 februari 2049 het jaar van de slang brak de oorlog uit. De slang is een wijs teken, dat raadselachtig is. De slang zit vol met onuitgesproken geheimen. Dit teken wordt beschouwd als het meest onweerstaanbare teken, dat iedereen, die in zijn aanwezigheid is, kan betoveren. Slangen, hoewel koel en gereserveerd aan de oppervlakte, kunnen intens en hartstochtelijk zijn in wat zij geloven. Zij baseren zich op hun eigen oordeel en zullen geen mislukking goedkeuren.’ Meester Sun keek de leerlingen veelbetekenend aan. ‘En de oorlog eindigde in het jaar van het Varken. Het Varken is tolerant en begrijpend, sensueel, geestdriftig, aardig, sympathiek en waarheidsgetrouw. Een Varken is een vredesstichter. Varkens handhaven orde en gezag en geloven in gerechtigheid. Ze zijn bereid anderen hun fouten te vergeven, koesteren zelden wrok en zijn niet haatdragend. Die Chinezen deden het graag goed, het stichten van een duizendjarig rijk’ zei Meester Sun lachend.

‘Jongelui, ik stap weer eens op’, en weg was meester Sun. Een les duurde een uurtje soms ook korter. De leerlingen bleven altijd hangen en napraten. Ze kenden het verhaal maar als meester Sun het vertelde was het logisch, voor de handliggend zelfs. De biotech kwantumcomputer is inmiddels standaard. Na de oorlog kwam er een grote doorbraak in Amerika waar het MetaGoogle eind jaren vijftig lukte werkende kwantumcomputers met bladgroenkorrels te maken. Met de juiste sensoren kon iedereen vanaf die tijd bij wijze van spreken een kwantumcomputer in de slaapkamer maken. Versleutelen was wereldwijd uiterst lastig geworden en dit heeft het internet totaal veranderd. Het huidige internet is open en heeft nauwelijks nog permanent verbonden opslagcapaciteit. Als je iets opslaat op een plek met een internetverbinding maakt dat wie een kwantumcomputer heeft alles kan openen, bekijken en veranderen. Als je iets opneemt doe je dat met een extern apparaat met cryptoverbinding, die het certificeert op tijd en locatie. Platforms koppelen hun media live bij het uitzenden en ontkoppelden na de stream. De streams betaal je via het crypto abonnement, de meesten waren trouwens gratis te bekijken. De bibliotheek waar ze nu les kregen was als een niet verbonden harde schijf. Via de cryptoverbinding kon je documenten downloaden die gecertificeerd authentiek waren.

Analoge interactie was volgens het nieuwe geloof het wonder van de schepping. Het bewaren van ‘geheimen of betekenisvolle dingen’ was het veiligst in het analoge was de gedachte; een veiligere plek is er niet. In het ‘lokaal analoge’ zoals dat tegenwoordig heette mocht iedereen doen wat hij wilde. De Chinese regering en de VN waren vrijzinnig te noemen als men zich maar aan het Ecosociaal Dictaat hield. Vliegen was sinds de oorlog verboden en sinds de invoering van het Dictaat werd hier particulier autobezit aan toegevoegd. Alle voertuigen groter en sneller dan een fiets waren gemeenschappelijk bezit. Door dit alles was er na de grote godsdienstoorlog een enorme variatie van natuur, bestuur en markt in de verschillende regio’s in de wereld ontstaan. Rotterdam waar Achmed woonde had bijvoorbeeld geen burgemeester, maar een verlicht despoot, die goede contacten onderhield met de ‘VN inspecteurs’ en zich voorbeeldig aan het Ecosociaal Manifest hield. De Duke zoals hij zichzelf noemde verdeelde de baantjes onder vrienden en familie. De Duke regeerde met harde hand. Het zorgde ervoor dat Rotterdam zich niet xelfstandig ontwikkelde maar aan het infuus van China en de VN bleef hangen. De regering van Nederland bestond uit een verzameling lokale heersers, die nationale besluiten namen, waar niemand verder wat mee deed. Nederland werd geleid door koningin Maxima, de dochter van Koningin Amalia. In de naoorlogse chaos was het Koningshuis enorm populair geworden en het enige wat het land nog verbond. Ze verbleven echter in China. Koningin Amalia was voor de oorlog bekeerd tot het nieuwe geloof, zeer tegen de zin van de toenmalige regering, die haar de troon ontnam. Tijdens de oorlog vluchtte Amalia met haar gezin noodgedwongen naar China en keerde pas terug in 2075 toen Nederla